Layoff là gì? Cần làm gì để “vượt qua cơn bão” cắt giảm nhân sự?

Trong vài năm trở lại đây, làn sóng cắt giảm nhân sự đã và đang diễn ra tại nhiều doanh nghiệp, từ quy mô nhỏ đến các tập đoàn lớn. Thực tế này khiến không ít người lao động băn khoăn layoff là gì và liệu bản thân có đang đứng trước nguy cơ tương tự hay không. Việc hiểu đúng về layoff sẽ giúp bạn bớt áp lực và chủ động hơn trong giai đoạn chuyển tiếp. Hãy cùng Vieclam.ai.vn tìm hiểu chi tiết để bảo vệ quyền lợi cho bản thân và sẵn sàng với cơ hội mới.

Layoff là gì?

Layoff là thuật ngữ dùng để chỉ việc doanh nghiệp buộc người lao động thôi việc tạm thời hoặc vĩnh viễn vì những nguyên nhân không liên quan đến hiệu suất hay năng lực cá nhân. Trong tiếng Anh, layoff thường xuất hiện trong ngữ cảnh quản trị nhân sự, đặc biệt khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, khủng hoảng kinh tế hoặc cần tái cấu trúc bộ máy để tồn tại và phát triển.

Về bản chất, layoff không đồng nghĩa với việc nhân viên làm việc kém hay vi phạm kỷ luật. Trước đây, layoff thường mang tính tạm thời (temporary layoff), nhân viên có thể quay lại làm việc khi công ty phục hồi. Tuy nhiên, sau các biến động lớn như đại dịch Covid-19, thuật ngữ này ngày càng được hiểu phổ biến hơn theo nghĩa chấm dứt hợp đồng lao động, được xem là giải pháp cuối cùng khi doanh nghiệp không còn khả năng kiểm soát tình hình kinh doanh.

Sự khác biệt giữa Layoff và Fired (Sa thải)

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa layoff và fired (sa thải), tuy nhiên đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau về nguyên nhân, tính chất cũng như quyền lợi của người lao động. Bảng so sánh dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng để tránh hiểu sai và bảo vệ quyền lợi của mình khi không may mất việc:

Tại sao doanh nghiệp thực hiện Layoff?

Layoff không phải là quyết định dễ dàng, nhưng trong nhiều trường hợp, đây là lựa chọn bắt buộc để doanh nghiệp có thể tồn tại và thích nghi với những biến động của thị trường. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến các công ty phải tiến hành cắt giảm nhân sự:

• Cắt giảm chi phí: Khi doanh thu sụt giảm, lợi nhuận không đủ bù đắp chi phí vận hành hoặc doanh nghiệp rơi vào tình trạng nợ nần, việc giảm số lượng nhân sự là cách nhanh nhất để cân đối tài chính.
• Tái cấu trúc bộ máy: Các hoạt động sáp nhập, thay đổi mô hình kinh doanh hoặc định hướng chiến lược mới dẫn đến một số vị trí không còn phù hợp hoặc bị loại bỏ.
• Tự động hóa và ứng dụng công nghệ: Sự phát triển của công nghệ, AI và các hệ thống tự động hóa giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình, từ đó giảm nhu cầu sử dụng lao động thủ công.
• Khủng hoảng kinh tế toàn cầu: Những biến động vĩ mô như suy thoái kinh tế, đại dịch hay bất ổn thị trường tài chính đều có thể tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, buộc doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô.

Người lao động cần làm gì khi bị Layoff?

Bị layoff là cú sốc lớn cả về tinh thần lẫn tài chính, nhưng cách bạn phản ứng sẽ quyết định tốc độ phục hồi sau biến cố này. Dưới đây là những việc người lao động nên làm để sớm ổn định và sẵn sàng cho chặng đường tiếp theo:

• Giữ bình tĩnh: Trước hết, hãy hiểu rằng layoff không phản ánh năng lực cá nhân. Đây là vấn đề đến từ doanh nghiệp hoặc bối cảnh chung của thị trường.
• Kiểm tra hợp đồng và quyền lợi: Rà soát kỹ các khoản liên quan đến tiền lương tháng cuối, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bản thân.
• Cập nhật CV và Portfolio: Làm mới hồ sơ xin việc, tập trung vào kỹ năng và thành tích nổi bật để sẵn sàng nắm bắt các cơ hội mới.
• Mở rộng networking: Chủ động kết nối lại với bạn bè, đồng nghiệp cũ, tham gia các cộng đồng nghề nghiệp để tăng khả năng tìm việc nhanh chóng.
• Tính toán lại túi tiền: Xem xét số tiền tiết kiệm hiện có, ước lượng thời gian có thể duy trì cuộc sống để điều chỉnh chi tiêu hợp lý và tránh áp lực tài chính.
• Cho phép bản thân nghỉ ngơi một chút: Đừng ép mình phải lao vào tìm việc ngay lập tức. Hãy dành vài ngày để nghỉ ngơi, thư giãn, lấy lại tinh thần trước khi bắt đầu hành trình mới.
• Học thêm kỹ năng thực tế: Tận dụng thời gian này để học một công cụ mới hoặc tham gia khóa học ngắn hạn, giúp hồ sơ của bạn trở nên hấp dẫn hơn trong mắt nhà tuyển dụng.

Câu hỏi thường gặp khi bị layoff

Layoff có phải là bị đuổi việc không?

Không. Layoff là hình thức cho người lao động thôi việc xuất phát từ khó khăn tài chính, tái cấu trúc hoặc thay đổi chiến lược của doanh nghiệp. Do đó, layoff không phản ánh năng lực hay thái độ làm việc của người lao động.

Bị sa thải có được nhận lương không?

Có. Dù là layoff hay sa thải đúng quy định pháp luật, doanh nghiệp vẫn phải thanh toán đầy đủ tiền lương cho những ngày người lao động đã làm việc, gồm lương tháng cuối, ngày công còn lại và các khoản liên quan theo hợp đồng lao động.

Bị sa thải có được hưởng BHXH không?

Có. Người lao động bị chấm dứt hợp đồng vẫn được bảo lưu thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội. Trong trường hợp đủ điều kiện theo quy định, bạn có thể làm thủ tục hưởng BHXH một lần hoặc tiếp tục đóng khi đi làm ở đơn vị mới.

Bị sa thải có được nhận trợ cấp thất nghiệp không?

Có, nếu đủ điều kiện. Người lao động bị layoff hoặc chấm dứt hợp đồng hợp pháp, đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ thời gian theo luật và nộp hồ sơ đúng hạn thì vẫn được hưởng trợ cấp thất nghiệp như bình thường.

Công ty có phải thông báo trước khi Layoff không?

Có. Theo quy định của pháp luật lao động, doanh nghiệp phải thông báo trước cho người lao động trong trường hợp cắt giảm nhân sự. Ngoài ra, cần xây dựng phương án sử dụng lao động và đảm bảo các quyền lợi liên quan theo đúng quy định.

Tôi có nên đưa việc bị Layoff vào CV không?

Bạn không nên ghi trực tiếp lý do bị layoff vào CV, vì CV cần tập trung thành tích và giá trị tích cực. Tuy nhiên, bạn nên chuẩn bị sẵn một câu trả lời ngắn gọn, trung thực và tích cực để giải thích trong buổi phỏng vấn, nhấn mạnh nguyên nhân đến từ chính sách hoặc bối cảnh doanh nghiệp, không phải lỗi cá nhân. 

Bài viết trên đây đã giải đáp chi tiết layoff là gì, giúp bạn hiểu rõ bản chất của việc cắt giảm nhân sự, quyền lợi liên quan và những việc cần làm để sớm ổn định lại sự nghiệp. Việc bị layoff không phản ánh năng lực cá nhân, quan trọng là bạn giữ được tâm thế tích cực và chủ động nắm bắt cơ hội mới. Nếu bạn đang tìm kiếm công việc sau quá trình bị layoff, hãy tham khảo Vieclam.ai.vn - nền tảng tuyển dụng chuyên các vị trí kinh doanh, bán hàng, tiếp thị đến từ những thương hiệu uy tín, thu nhập cao và chế độ đãi ngộ hấp dẫn.